Boşanma davası, eşlerin tek başına veya birlikte evlilik birliğini sona erdirmek için açtıkları davadır. Bu davalar anlaşmalı veya çekişmeli olarak ikiye ayrılır. Anlaşmalı boşanma davaları kısa sürede sonuçlanırken, çekişmeli davalar uzun sürebilmektedir. Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini genel ve özel olarak ikiye ayırmıştır.

Boşanma Sebepleri

Genel Boşanma Sebepleri:
Genel boşanma sebebi, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (TMK m. 166/1).

Genel boşanma sebebine dayalı davalarda, davacı eş, davalının kusurunu ispat etmek zorundadır. Her iki taraf da eşit derecede kusurluysa, boşanma gerçekleşebilir ancak taraflar birbirinden tazminat talep edemez. Tamamen kusurlu olan eşin açtığı dava reddedilebilir.

Ayrıca, davanın reddinden sonra eşler 3 yıl boyunca ortak hayatı yeniden kuramamışlarsa, boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4).

Özel Boşanma Sebepleri:

  • Zina
  • Hayata kast, kötü muamele veya onur kırıcı davranış
  • Suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürme
  • Terk
  • Akıl hastalığı

Özel boşanma sebeplerinde, boşanma sebebinin varlığı ve bu davranışın davalı tarafından işlendiği ispatlanmalıdır. Davacı eşin kusursuz olması şart değildir.

Yetkili ve Görevli Mahkemeler
Boşanma davalarına Aile Mahkemeleri bakar. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir. Yetkili mahkeme, eşlerin son 6 ay birlikte yaşadığı veya taraflardan birinin ikamet ettiği yerdir.

Boşanma Davası Türleri

Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde özel bir boşanma şekli olarak düzenlenmiştir. Bunun için tarafların en az 1 yıl evli olması gerekir. Eşler, mal paylaşımı, velayet gibi konular üzerinde anlaşarak boşanma protokolü hazırlar ve mahkemeye sunar. Hakim, tarafların beyanlarını dinleyerek karar verir. Taraflar duruşmaya katılmak zorundadır.

 

Çekişmeli Boşanma
Taraflardan biri boşanmak istemezse veya anlaşılamayan konular varsa dava çekişmeli hâle gelir. Çekişmeli boşanma davaları ikiye ayrılır:

Genel Sebeplere Dayanan Çekişmeli Boşanma:
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması davaya sebep olabilir.
Davanın reddedilmesi ve eşlerin 3 yıl boyunca ortak hayatı yeniden kuramaması hâlinde, boşanmaya karar verilir.

Özel Sebeplere Dayanan Çekişmeli Boşanma:

  • Zina: Öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl içinde dava açılmalıdır. Affeden taraf dava açamaz.
  • Hayata kast, kötü muamele veya onur kırıcı davranış: 6 ay içinde dava açılmalıdır.
  • Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme: Bir eşin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir yaşam sürmesi durumunda, diğer eş her zaman dava açabilir.
  • Terk: Terk eden eş, en az 6 ay ortak konuta dönmemiş olmalıdır ve ihtara rağmen dönmemesi gerekir.
  • Akıl hastalığı: Ortak hayatın çekilmez hâle geldiği ve iyileşmenin mümkün olmadığı sağlık raporuyla kanıtlanmalıdır.

Boşanmanın Sonuçları

  • Soyadı: Kadın evlenmeden önceki soyadını alır. Hakim kararıyla eski eşinin soyadını kullanmaya devam edebilir.
  • Tazminat: Kusursuz veya daha az kusurlu taraf, maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
  • Velayet: Çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenir. 8 yaş ve üstü çocukların görüşü alınır.
  • Nafaka: Yoksulluk nafakası ve çocuk için iştirak nafakası bağlanabilir.
  • Mal Paylaşımı: Yasal mal rejimine göre mallar tasfiye edilir. Eşler özel bir mal rejimi belirlememişse, edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
  • Mirasçılık: Boşanan eşler birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz.

Yargıtay Kararları

  • Anlaşmalı Boşanmada Uyuşmazlık: Taraflardan biri mahkemede anlaşmış olsa bile, daha sonra verilen sözlerin tutulmaması nedeniyle çekişmeli boşanma süreci devam edebilir.
  • Miras Hakları: Eşlerden biri dava devam ederken vefat ederse, dava konusuz kalır. Ancak hüküm verilmiş fakat karar kesinleşmeden önce ölüm gerçekleşmişse, mirasçılar kusur yönünden davaya katılabilir.