SIĞINMACILAR VE MÜLTECİLER DAYANIŞMA DERNEĞİ (ARSA) ÇOCUK GÜVENLİĞİ POLİTİKA BELGESİ

  1. GİRİŞ

2014 yılında resmi olarak faaliyetlerine başlayan ARSA, din, dil, ırk, cinsiyet, uyruk gibi ayrımlar yapmaksızın tüm çocuklara ve bakım verenlerine eşit bir şekilde sosyal yardımlaşma hizmetleri sunan bir sivil toplum kuruluşudur. ARSA başta tespit ve yönlendirme olmak üzere koruma, sosyal uyum, savunuculuk, eğitim, danışmanlık hizmetleri sunar. Hukuki danışmanlık hizmetlerini imkanı varsa bünyesinde karşılamaya yoksa yönlendirme çalışmalarıyla vaka takibi yapmaya çalışır. Türkiye’deki mültecilerin ve yerel halkın bilgilendirilmesi, koruma hizmetlerine ulaşması için diğer STK’lar ile işbirliği içinde çalışmalar gerçekleştirir. Bu hizmetleri sunarken çocuğun yüksek yararını gözetir ve örselenmemesine özen gösterir.

  1. AMAÇ

ARSA, koruma ihtiyacı olan çocukların fiziksel, sosyal, kültürel ve psikolojik olarak desteklenmesini amaçlamaktadır. Çalışmalarını bu amaç doğrultusunda gerçekleştirmektedir. Koruyucu ve önleyici alınabilecek tedbirler kapsamında kamu kurumlarıyla koordinasyon halinde olmayı, STK’lar ile işbirliği içinde çalışmayı, çocukların sosyal uyumunu gerçekleştirmeye yönelik faaliyetlerde bulunmayı ve hizmetlerden en yüksek faydayla yararlanmasını hedeflemektedir.

 

  1. KAPSAM

Çocukların Güvenliği Politika Belgesi, kurum faaliyetleri çerçevesinde hizmet sunulan çocukların güvenlik ve esenliği için oluşturulan politika ve ilkeleri, uygulama yöntemini ve uygulama sırasında görev alacak kişilerin görev ve yetkilerini içermektedir. Bu belge ARSA’nın bütün çalışanlarını, stajyerlerini, gönüllülerini, derneğe gelen ziyaretçi ve paydaşlarını kapsamaktadır.

  1. TANIMLAR

Çocuk: 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanuna göre daha erken yaşta ergin olsa bile, on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi ifade etmektedir.

Koruma: Çocuğun fiziksel, duygusal, cinsel, sosyal gelişim sürecine yönelik olumsuz etki ve olası tehditleri engellemek amacıyla her türlü ihmal, istismar, şiddet ve sömürüden çocuğu korumayı, bunları ulusal ve uluslararası hukuk kurallarını dikkate alarak gerçekleştirmeyi ifade eder.

Korunma İhtiyacı Olan Çocuk: Beden, ruh ve ahlak gelişimleri veya şahsi güvenlikleri tehlikede olup;

  1. Ana veya babasız, ana ve babasız,
  2. Ana veya babası veya her ikisi de belli olmayan,
  3. Ana ve babası veya her ikisi tarafından terkedilen,
  4. Ana veya babası tarafından ihmal edilip; fuhuş, dilencilik, alkollü içkileri veya uyuşturucu maddeleri kullanma gibi her türlü sosyal tehlikelere ve kötü alışkanlıklara karşı savunmasız bırakılan ve başıboşluğa sürüklenen çocuğu ifade eder. (2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu)

İhmal: Çocuğun içinde bulunduğu aile, okul, kurum, kuruluş içinde fiziksel, duygusal, ekonomik, psikolojik olarak gereksinimlerinin karşılanmaması halinde oluşan durumdur.

İstismar: Çocuğun duygusal, fiziksel, cinsel anlamda maruz kalabileceği zararlı tutum ve davranışları ifade etmektedir.

Fiziksel istismar: Çocuğa karşı onun sağlığını, gelişimini ya da onurunu zedeleyecek şekilde fiziksel güç kullanılması olarak tanımlanır.

Cinsel istismar: Bir çocuk ve bir yetişkin arasında ya da bir çocuk ile başka bir çocuk arasında güven, güç ya da sorumluluk ilişkisi içinde, diğer kişinin ihtiyaçlarını tatmin etmek ya da karşılamak üzere yapılan harekettir. Cinsel istismar, cinsel temas içeren veya temas içermediği halde çocuğu tehdit ve pornografiye maruz bırakan davranışlar şeklinde görülebilir.

Duygusal istismar: Çocuğun sağlığına ve fiziksel, zihinsel, ruhsal, ahlâkî ya da toplumsal gelişimine zarar verme olasılığı bulunan; çocuğa yönelik küçümseme, onu gözden düşürme, tehdit etme, korkutma, ayrımcılık yapma, gülünç duruma düşürme veya çocuğa yönelik düşmanca davranışların fiziksel olmayan istismar biçimi olarak tanımlanır.

Akran Zorbalığı: Akran zorbalığı çocuklar arasında, güç dengesizliğinden kaynaklanan kasıtlı saldırgan davranışlardır. Akran zorbalığı hem şiddetin hedefindeki çocuğu hem de bu şiddete tanık olan çocukları etkiler; tek bir şiddet olayından ziyade, bir davranış örüntüsü halindedir.

Siber Zorbalık: Siber zorbalık, dijital teknolojiler kullanılarak gerçekleştirilen zorbalıktır. Bu tür zorbalıklar sosyal medyada, mesajlaşma platformlarında, oyun platformlarında ve cep telefonlarında görülebilir.  Hedef seçilen kişileri korkutmaya, kızdırmaya ya da utandırmaya yönelik olarak tekrarlanan bir davranıştır (UNICEF).

  1. İLKELER

ARSA derneği çocuğun gelişimini koruyan, refahını ve yüksek yararını gözeten bütün ulusal ve uluslararası hukuk kurallarını çocuğun menfaati doğrultusunda kullanmayı hedefler. Bu bağlamda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında bahsi geçen; çocuğun yaşama, gelişme, korunma ve katılım haklarının güvence altına alınması, çocuğun yarar ve esenliğinin gözetilmesi ve çocuk ve ailesinin herhangi bir nedenle ayrımcılığa tâbi tutulmaması gibi temel ilkeler ARSA tarafından benimsenir. (5395, md.4).

Zarar Vermeme: Zarar vermeme çocuklara yönelik müdahalelerde olumsuz tutum ve davranışlardan kaçınmayı, çocuğu çevresi içinde değerlendirmeyi ve bu sayede müdahale sonucu oluşabilecek muhtemel riskleri en aza indirmeyi kapsamaktadır. Zarar vermeme ilkesi doğrultusunda müdahale planları geliştirmek, farklı seçeneklerin görülmesine olanak tanımaktadır.

Gizlilik: ARSA, dernekle ilgili saklı tutulması gereken bilgilerin, ARSA ile paylaşılan yararlanıcılara ait kimlik ve vaka bilgisi gibi kişisel verilerin muhafaza edilmesini, vaka yönetim sürecinin bir parçası olamayacak üçüncü kişilerle bu bilgilerin paylaşılmamasını, KVKK 5. ve 6. maddelerin uygulamasını taahhüt eder. ARSA, gönüllü tercümanların vaka yönetim sürecine dahil edilmesi noktasında yararlanıcı tarafından olumsuz bir geri bildirim alırsa tercüman değişikliği yapılabileceğini kabul eder. Maruz kalan veya tanık olan kişinin gizliliğini korumak adına bildirimler direkt yapılabileceği gibi anonim olarak da gerçekleştirebilir.

Şeffaflık ve Hesap Verilebilirlik: ARSA tarafından gerçekleştirilen bütün faaliyetler, şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkesi kapsamında gerçekleştirilir. Faaliyetlerin amaç ve kapsamı, destekleyici belgeler eşliğinde yararlanıcı ve donörlere her eylemde açıklanabilir bir şekilde yürütülür.

Ayrım gözetmeme: Yararlanıcıların sahip olduğu din, dil, ırk, etnik köken gibi pek çok kişisel unsurun sunulan hizmette herhangi bir farklılaşmaya yol açmamasını ifade etmektedir. ARSA derneği her yararlanıcıyı fırsat eşitliği kapsamında değerlendirir ve ayrımcılıktan doğabilecek her türlü zarar verici durumun önüne geçmeyi hedefler.

Tarafsızlık: Bireylerin düşünce ve davranışlarında taraflı bir eylemde bulunmaması, yanlı olabilecek her türlü tutumdan kaçınmasıdır. Tarafsızlık ilkesi bağlamında ARSA derneği çocuklara doğrudan veya dolaylı etkisi olabilecek hizmetler ve/veya çocuklar için düzenlenen etkinlikler kapsamında taraflı her türlü davranıştan uzak durmalıdır.

  1. RİSK DEĞERLENDİRMESİ

ARSA derneği tarafından yürütülen faaliyetler içinde çocukları/gençleri kapsayan çalışmalar da gerçekleştirilmektedir. Bazen çocuklar/gençler odağında yardımlar yapılırken bazen de çocukların/gençlerin gelişimine uygun çeşitli aktiviteler, kurslar düzenlenmektedir. Bu bağlamda ARSA personeli, derneğe gelen çocuk/genç ile iletişim halinde olmaktadır. Halihazırdaki kurslar haftada en az iki gün sürmekte ve bu durum çocukların haftada en az iki

kez derneği ziyaret etmesi anlamına gelmektedir. ARSA personelinin ofise gelen çocuk/genç ile yalnız kalması yasaktır. Aynı zamanda ARSA ofisinde çocuğun/gencin personel ile yalnız kalmasını gerektirecek herhangi bir çalışma yapılmamaktadır. Aksi bir durumda personelin çocuk/genç ile 7/24 güvenlik kamerası ile izlenen ofisin girişindeki bekleme alanında bulunması gerekmektedir. Son olarak ARSA derneği yapılan etkinliklerde veya sosyal medyada çocukların görsellerinin, videolarının paylaşılması hususunda çocuktan ve velisinden onay alarak hareket eder.

Bu durum hem çocuğun hem personelin güvenliği açısından oldukça önemlidir.

  1. POLİTİKA TAAHHÜDÜ
  • Çocuğa yönelik her türlü müdahalesinde çocuğun üstün yararını gözeterek ve refahını düşünerek hareket eder. Çocuklarla beraber çocukların ailelerine ilişkin tavır ve davranışlarında da ayrım gözetmeme ilkesini uygular.
  • Çocukların hayatında ebeveynlerin, ailelerin ve diğer bakım verenlerin önemini kabul eder.
  • Çocukların görüşlerini önemser, ifadelerini dikkate alır ve çocukların katılımını önemseyen bir tavır sergiler.
  • Çocukla ilgili yapılan işlemler konusunda çocuğu bilgilendirmeye dikkat eder, bu süreçte çocuğun kendini güçlendirmesine destek olur ve çocuğun özerkliğine saygı duymaya özen gösterir.
  • Çocuklara yönelik geri bildirimlerin yapıcı ve çocuğu güçlendirici olmasına özen gösterir.
  • Çocuklara karşı iyi birer rol model olmayı ve çocukların yanında örnek teşkil edecek davranışlarda bulunmayı benimser.
  • Çalışanlar çocuklarla olan mesafelerine özen gösterir ve zaruri bir hal olmadıkça çocukla baş başa kalmamaya çalışır.
  • Çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyecek her türlü riske karşı ilgili önlemleri almayı teyit eder.
  • Çocuklara yönelik ve çocuklar arasında oluşabilecek zorbalıklara karşı önlem almayı ve gerekli hallerde psikolog eşliğinde eğitim verilmesini taahhüt eder.
  • Çocuklar arası iletişim becerilerini güçlendirerek iletişimden kaynaklı sorunların önüne geçmeyi hedefler.
  • Çocuklara seviyelerine uygun olacak şekilde kendi haklarını öğretme ve bu hakların ihlaline ilişkin bilgilendirme yapmayı taahhüt eder.
  • Çocuklar içerisinde ekstra hassasiyet sahibi olan engelli çocukların ihtiyaç ve kapasiteleri göz ardı edilmeden ARSA’nın sunduğu hizmetlerden faydalanmasını sağlar.
  • Gerçekleştirdiği her türlü etkinlik program vb. aktivitelerde ARSA derneği çocukların korunmasına ilişkin gerekli önemleri almayı taahhüt eder.
  • Çocuk Güvenliği Politikası ile çocuğun doğrudan veya dolaylı olarak zarar görme ihtimalini önlemek, ARSA çalışanlarının herhangi bir olumsuz tutumunun önüne geçmek için her türlü tedbiri alır.
  • Çocuk Güvenliği Politika Belgesi kapsamında fiziksel, duygusal, cinsel ihmal/istismar, taciz, sömürü gibi çocuğun gelişimine zarar verici her türlü durumu önlemek amaçlı kurallar belirlemiştir.
  • Kanun hükmünde olmayan Çocuk Güvenliği Politika Belgesi, ARSA tarafından yerine getirilmesini ve gerekli hallerde revize edilmesini taahhüt eder.
  • Çocuğun gelişimini sekteye uğratacak herhangi bir durum karşısında gerekli müdahale planı hazırlar.
  1. ÖNLEYİCİ UYGULAMALAR
  • Çalışanların işe alımında adli sicil kaydı istenir ve referans kontrolleri yapılır. İşe alınacak personelinin çocuklara yönelik tutum ve davranışlarını belirleyici sorular yönelterek olası olumsuz sonuçların önüne geçmeye yönelik tedbirleri alır, ARSA personeli tarafından Çocuk Güvenliği Politika Belgesini okuyup, anlayıp, imzalanmasını sağlar.
  • ARSA derneği politika belgesinin bilgilendirme oturumları, poster, broşür ve sosyal medya araçları ile yaygınlaştırılması için çalışmalıdır. Belgenin yaygınlaştırılması ek olarak ARSA politika belgesine herkesin ulaşabilmesi için belgeyi derneğin web sayfasında yayınlayacağını taahhüt eder. Yine belge kapsamında bulunan kişilerin farkındalıklarının artırılması noktasında ARSA aktif olmalıdır.
  • ARSA tarafından kurum içinde veya dışında gerçekleştirilen faaliyetlerin yazılı ve görsel kayıtlarında çocukların kişiliğine ve saygınlığına özen göstermek, kişisel bilgileri teşhir etmemek, çocuğun ve velisinin yazılı rızasını almak esastır.
  • Politika belgesi kapsamına giren kişiler, çocuğun korunmasına yönelik bir riskle karşılaşılması halinde ya da buna dair bir şüphe duyduğunda sürecin nasıl işlediğini, nereye başvurması ve kime raporlama yapması gerektiğini bilir. Bu konuları içeren “Çocuk Güvenliği Kabul Sözleşmesi”ni imzalar.
  • ARSA çalışanları, hassas bir grup olan çocuklarla ilgili yürüttüğü çalışmalarında kanun hükmünde olmayan ancak Çocuk Güvenliği Politika Belgesi ile taahhüt ettiği ilke ve kurallara uymayı kabul eder.
  • Aileler ve Çocukların Farkındalığını Arttırmak / Çocuk Güvenliği Politikası metnini çocuklar için uygun bir hale getirip, hizmet verilen çocuklara dağıtır; Çocuk Güvenliği Politika metninin aileler için hazırlanmış sürümünü çocukların bakım verenlerinin görebilecekleri alanlarda sergiler.
  • Koruma ihtiyacı olan çocukların hassasiyetleri dolayısıyla kurum içindeki bütün personele uygun bir şekilde Çocuk Güvenliği Politikası hakkında bilgi verilmesi ARSA’nın görevlerindendir.
  • Çocuk güvenliğini zedeleyecek herhangi bir durum karşısında personelin olayı, kurum içindeki odak kişisi sosyal hizmet uzmanına yüz yüze ya da mail üzerinden en geç 24 saat içinde aktarması gerekmektedir.

 

 

  1. BİLDİRİM VE MÜDAHALE
  • Odak kişinin 24 saat içinde aksiyom alması gerekmektedir.
  • ARSA, kurum içinde çocuk güvenliğini sarsacak olası bir durum karşısında ARSA disiplin yönetmeliğinde bahsi geçen; uyarı, kınama, ağır kınama, ücret kesintisi ve iş akdinin haklı nedenle feshi cezalarından uygun olanı ile işlem yapmayı taahhüt eder.
  • Odak kişi, kurum içinde adli bir süreç olması halinde kolluk, adli birimler, ALO 183 gibi yönlendirme mekanizmalarına bildirim yapmakla yükümlüdür.
  • Acil müdahale edilmesi gereken bir durum olması halinde metin kapsamına giren herkesin bildirim yükümlülüğü bulunmaktadır.
  • Bildirim; sözlü ya da yazılı olarak telefon ve e-posta aracılığı ile gerçekleştirilir. Sözlü bildirimler hem yüz yüze hem de belirlenen telefon numarasına yapılırken yazılı bildirimler; etik@arsa.org.tr e-posta adresi üzerinden ve ofiste bulunan şikayet kutusuna yapılır. Bu bildirimleri hem maruz kalan hem de tanık olan kişi anonim ya da direkt olarak yapabilir.
  • Bildirim yapmak isteyen maruz kalan ya da tanık olan kişi sözlü ya da yazılı olarak başvurusunu Etik Kurul üyesi olan Proje Koordinatörü, Proje Asistanı veya Vaka Çalışanına ilettikten sonra Etik Kurul, soruşturmaya başlar. ARSA, gelen başvuruyu ivedilik, gizlilik ve özen gösterme ilkelerine uyarak mümkün olduğunca en kısa süre içerisinde inceleyip bildirim yapan kişiye bilgi verir. Bu Etik Kurul komisyonu soruşturmayı yürütür. Soruşturmanın tamamlanması ile soruşturmanın raporu bu politika belgesi ile ilgili Yönetim Kurulu üyesine sunulur. Etik Kurul, kararı bildirim yapan kişiye iletir ve gerekli aksiyonlar alınır. Karar alma sürecinde ARSA Davranış Tüzüğü ve Disiplin Yönetmeliği yol göstericidir.
  • ARSA, kurum dışından bir ihmal/istismar şüphesinde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, ALO 183, adli birimler, kolluk kuvvet gibi gerekli kurumlarla iletişime geçerek ortak hareket etmeyi taahhüt eder.
  • İstismara uğramış veyahut uğrama tehlikesi bulunan çocuğun güvenliğini sağlar ve çocuğun koruma riskine tanık olan kişiler bildirim ve müdahale süreçleri ile ilgili bilgilendirir; aynı zamanda bildirim sonrasında da kendi gizliliklerinin korunacağı noktasında güvence altına alır.
  • Karşılaşılan ihmal/istismar vakasında çocuğa karşı dikkatli olmak, iyi bir dinleyici olmak ve çocuğu bölmeden dinlemek, not alırken izin istemek, durumu sadece bilmesi gereken prensibine bağlı olarak vaka yönetiminde rol alacak kişilerle paylaşmak ve çocuğa bununla ilgili güvenlik ve iyilik halinin sağlanması adına bilgilendirme yapılmak, yaşanan olumsuz durumun çocuk üzerindeki olumsuz etkilerini kırmaya yönelik söylemlerde bulunmak ve profesyonel bir desteği halihazırda bulundurmak ARSA çalışanlarının dikkat ettiği hususlardır.
  • Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinde 19. madde geçen koruyucu önlemleri ve 27. maddede geçen zarar verecek durumlardan uzaklaşması için sunulan seçenekleri, kendi bünyesinde karşılayabileceği kadarıyla yoksa farklı kurumlarla işbirliği içinde çözümlemeye çalışır.
  • ARSA Etik Kurulu bu politika belgesinin uygulanmasından ve takibinden sorumludur.
  1. KAYNAKÇA

1.5.5395.pdf (mevzuat.gov.tr)

5347 (mevzuat.gov.tr)

Siber zorbalık: Nedir ve nasıl önlenir | UNICEF Türkiye