Türkiye’de bir yabancının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ile resmi olarak evlenmesi hukuken mümkündür. Ancak evlilik işleminin gerçekleştirilebilmesi için yabancı eşin kimlik, medeni durum ve Türkiye’deki yasal statüsüne ilişkin belgeleri hazırlaması ve ilgili makamların talep ettiği şartları yerine getirmesi gerekir. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıyla evlenmek, yabancı kişiye otomatik olarak Türk vatandaşlığı veya süresiz ikamet hakkı vermez. Evlilik, ikamet ve vatandaşlık birbirinden ayrı hukuki ve idari süreçlerdir.

Evlilik başvurusu yapılmadan önce yabancı eşin gerekli belgeleri hazırlaması gerekir. Genel olarak pasaport veya kabul edilen geçerli bir kimlik belgesi, biyometrik fotoğraf, evlenme ehliyet belgesi veya medeni durum belgesi ve gerekli diğer belgeler talep edilir. Bazı durumlarda doğum belgesi gibi ek belgelerin de sunulması gerekebilir. İstenen belgeler kişinin vatandaşlığına, medeni durumuna ve belgelerin hangi ülkede düzenlendiğine göre değişebilir.

Yabancı ülkelerden alınan belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için bazı belgelerin apostil yaptırılması, konsolosluk tarafından onaylanması veya ilgili makamlarca tasdik edilmesi gerekebilir. Belgeler Türkçe değilse, genellikle Türkiye’de yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmesi ve noter tarafından onaylanması istenir. Ancak belgelerin hangi şekilde onaylanacağı ülkeye ve belgenin niteliğine göre değişebileceğinden, belgeleri hazırlamadan önce evliliğin yapılacağı belediyeden güncel ve kesin belge listesinin alınması önemlidir.

Yabancı eş açısından en önemli belgelerden biri, kişinin evlenmesine hukuki bir engel bulunmadığını gösteren Evlenme Ehliyet Belgesi veya medeni durumunu gösteren ilgili belgedir. Bu belge kişinin bekâr olduğunu veya mevcut medeni durumunun evlenmeye engel olmadığını göstermektedir. Belgenin hangi makamdan alınacağı ve nasıl onaylanacağı kişinin vatandaşlığına ve hukuki statüsüne göre değişebilir.

Gerekli belgeler hazırlandıktan sonra evlilik işlemleri için Sağlık Raporu alınması gerekir. Evlilik için gerekli sağlık raporu, yetkili sağlık kuruluşlarından veya ilgili mevzuat kapsamında kabul edilen sağlık merkezlerinden alınabilir. Sağlık raporunun geçerlilik süresi ve hangi sağlık kuruluşlarından alınabileceği konusunda evlilik işleminin yapılacağı belediyeden bilgi alınması tavsiye edilir.

Belgeler tamamlandıktan sonra çift, evlilik başvurusu için ilgili belediyenin Evlendirme Memurluğuna başvurur. Başvuru sırasında tarafların kimlik ve diğer belgeleri kontrol edilir, gerekli formlar doldurulur ve evlenme talebi resmi olarak kayda alınır. Belgelerin ve şartların uygun bulunması halinde evlilik tarihi ve evliliğin gerçekleştirileceği yer belirlenir.

Taraflardan biri Türkçe konuşamıyor veya evlilik işlemleri sırasında yapılan açıklamaları yeterli düzeyde anlayamıyorsa, resmi tercüman bulundurulması gerekebilir. Bu nedenle Türkçe bilmeyen yabancı eşlerin, başvuru sırasında bu durumu Evlendirme Memurluğuna bildirmesi ve tercümanın gerekli olup olmadığını önceden öğrenmesi önemlidir. Gerektiğinde tercümanın evlilik töreni sırasında hazır bulunması istenir.

Evlilik işlemlerinin maliyeti Türkiye genelinde sabit değildir. Ücretler belediyeye, evliliğin gerçekleştirileceği salona, başvuru ve hizmet türüne, tercüman ihtiyacına ve bazı durumlarda evliliğin mesai saatleri dışında veya belediye dışında gerçekleştirilmesine göre değişebilir. Bu nedenle güncel ücretler doğrudan evliliğin yapılacağı belediyeden öğrenilmelidir.

Yabancı kişinin Türkiye’deki ikamet ve yasal kalış durumu da evlilik işlemleri açısından önemlidir. İkamet izninin süresinin dolmuş olması, vize veya vize muafiyeti süresinin sona ermiş olması ya da kişinin Türkiye’deki yasal statüsünün belirsiz olması durumunda, evlilik başvurusunun kabul edilmesiyle ilgili sorunlar ortaya çıkabilir. Bazı belediyeler yabancı uyruklu kişilerden Türkiye’de yasal olarak bulunduklarını gösteren geçerli bir belge talep etmektedir. Bu nedenle ikamet izni sona ermiş, vize süresi dolmuş veya Türkiye’deki statüsüyle ilgili sorun yaşayan kişilerin evlilik başvurusundan önce belediye ve gerektiğinde İl Göç İdaresi Müdürlüğü ile görüşmesi önemlidir.

Özellikle uluslararası koruma başvuru sahipleri, uluslararası koruma statüsü bulunan kişiler, geçici koruma statüsü bulunanlar, mülteciler, vatansız kişiler ve Türkiye’de farklı bir hukuki statüyle bulunan yabancılar açısından evlenme işlemleri standart yabancı başvurularından farklı olabilir. Bu kişilerin medeni durumlarının ve evlenme ehliyetlerinin belirlenmesi için Göç İdaresi kayıtları veya ilgili resmi belgeler dikkate alınabilir. Bu nedenle kişinin sahip olduğu belge ve statüye göre hangi evrakların gerekli olduğu önceden ilgili belediyeden ve gerektiğinde İl Göç İdaresi Müdürlüğünden öğrenilmelidir.

Önemli bir nokta da ikamet izninin veya kimlik belgesinin bulunmaması ya da kişinin Türkiye’deki yasal kalış süresinin sona ermiş olması durumunda evliliğin otomatik olarak mümkün hale gelmeyeceğidir. Türk vatandaşıyla evlenmek, mevcut göçmenlik veya ikamet sorunlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle kişinin evlilik işlemi ile göç ve ikamet statüsünü birbirinden ayrı değerlendirmesi gerekir.

Resmi nikâh tamamlandıktan sonra evlilik Türkiye’de hukuken geçerli hale gelir ve taraflara evliliği gösteren resmi belge, Uluslararası Aile Cüzdanı veya ilgili evlilik belgesi verilir. Bu belge, daha sonraki idari işlemlerde evliliğin kanıtlanması açısından önem taşır.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıyla evlenen yabancı kişi, gerekli şartları taşıması halinde evlilik sonrasında Aile İkamet İzni için başvurabilir. Ancak evlilik belgesinin bulunması tek başına ikamet izninin otomatik olarak verileceği anlamına gelmez. Göç İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen şartların ve gerekli belgelerin yerine getirilmesi gerekir. Başvuru sırasında eşlerin evliliğinin gerçek bir aile birliğine dayanıp dayanmadığı ve ilgili diğer yasal şartlar da değerlendirilebilir.

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı da otomatik olarak kazanılmaz. Türk vatandaşlığı mevzuatına göre, bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancı kişiler, kanunda belirtilen diğer şartları da taşımaları halinde evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı için başvurabilir. Üç yıllık evlilik süresinin tamamlanması tek başına vatandaşlığın otomatik olarak kazanılması anlamına gelmez. Başvuru ilgili makamlar tarafından incelenir ve kanunda öngörülen şartların tamamının karşılanması gerekir.

Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusunda aile birliği içinde yaşama, evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmama ve milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir durumun bulunmaması gibi şartlar dikkate alınmaktadır. Bu nedenle yalnızca ikamet veya vatandaşlık elde etmek amacıyla yapılan göstermelik veya gerçek bir aile birliğine dayanmayan evlilikler ciddi hukuki ve idari sonuçlar doğurabilir.

Yabancı bir kişinin daha önce evlenmiş olması veya boşanmış olması halinde de ayrıca dikkat edilmesi gereken hususlar bulunmaktadır. Önceki evliliğin sona erdiğini gösteren boşanma kararı veya ilgili medeni durum belgesinin, kişinin durumuna göre kesinleşmiş olması ve Türkiye’de geçerli şekilde tanınması gerekebilir. Özellikle yabancı ülkelerde gerçekleşmiş boşanma işlemlerinde tanıma ve tenfiz veya ilgili idari işlemler gündeme gelebileceğinden, evlilik başvurusundan önce durumun ilgili makamdan öğrenilmesi önemlidir.

Evlilik işlemlerinde gerekli belgeler ve prosedürler her yabancı için aynı olmayabilir. Kişinin vatandaşlığı, pasaportu veya kimlik belgesi, Türkiye’deki ikamet ve göç statüsü, daha önce evlenip evlenmediği, belgelerin düzenlendiği ülke ve evliliğin yapılacağı belediye gibi faktörler istenen belgeleri ve işlemleri etkileyebilir. Bu nedenle başka bir kişinin başvurusunda kullanılan belgelerin aynı şekilde sizin başvurunuzda da yeterli olacağı varsayılmamalıdır.

Evlilik planlayan yabancıların, belgeleri tercüme ettirmeden veya noter ve apostil işlemleri için ödeme yapmadan önce evliliğin gerçekleştirileceği belediyenin Evlendirme Memurluğundan güncel belge listesini almaları tavsiye edilir. Böylece yanlış veya eksik belge hazırlanması nedeniyle zaman ve maddi kayıp yaşanmasının önüne geçilebilir.

Bu bilgilendirme, Türkiye’de bir yabancının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ile evlenmesi konusunda genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Özellikle ikamet izni sona ermiş olanlar, Türkiye’de yasal kalış süresi dolmuş kişiler, uluslararası koruma başvuru sahipleri, mülteciler, vatansız kişiler, hakkında sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunanlar, daha önce evlenmiş veya boşanmış kişiler ve özel hukuki durumu bulunanların, işlem yapmadan önce ilgili belediye, İl Göç İdaresi Müdürlüğü, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Müdürlüğü veya gerektiğinde uzman bir hukukçudan güncel ve kişiye özel bilgi almaları önemlidir.