دیدبان حقوق زنان افغانستان با حمایت انجمن آرسا، روز ۱۴ فبروری ۲۰۲۶ گزارش سالانه ۲۰۲۵ خود را تحت عنوان «از حاشیه‌نشینی تا حذف» در شهر قیصریه برگزار کرد. این برنامه با حضور استادان دانشگاه، فعالان مدنی، خبرنگاران و اعضای شبکه از شهرهای مختلف ترکیه برگزار شد.

این گزارش با تکیه بر داده‌های مستند، ابعاد گسترده نقض حقوق زنان و دختران در افغانستان را در سال ۲۰۲۵ بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که محدودیت‌ها تنها به عرصه‌های اجتماعی و اداری محدود نمانده، بلکه ساختارهای رسمی و تصمیم‌های سیاسی، زمینه حذف تدریجی زنان از زندگی عمومی را فراهم کرده‌اند.

سخنرانی‌های افتتاحیه

برنامه با سخنرانی دکتر ذاکره حکمت، رئیس دیدبان حقوق زنان افغانستان، آغاز شد. وی ضمن توضیح روند تهیه گزارش و روش‌های مستندسازی، بر ضرورت توجه جدی جامعه جهانی به وضعیت زنان افغانستان تأکید کرد.

در ادامه، بولوت ریحان‌اوغلو، سفیر همبستگی جهانی برای بازتاب صدای زنان افغانستان، اهمیت تداوم حمایت‌های بین‌المللی را مطرح کرد. دکتر عالیه یلماز از دانشگاه سلیمان دمیرل نیز با رویکردی دانشگاهی، پیامدهای فرهنگی و اجتماعی سیاست‌های جاری را تحلیل نمود.

ثبت ۴۱۱ مورد نقض حقوق در سال ۲۰۲۵

طاهره جعفری در بخش ارائه گزارش اعلام کرد که این سند بر پایه ۴۱۱ مورد تأییدشده نقض حقوق زنان در سال ۲۰۲۵ تنظیم شده است. داده‌ها پس از بررسی چندمرحله‌ای و ارزیابی منابع مختلف گردآوری شده‌اند.

بر اساس یافته‌های گزارش:

  • ۷۶ مورد قتل عمدی زنان ثبت شده است.

  • ۱۳۰ مورد شلاق در ملأ عام گزارش شده است.

  • ۷۲ مورد بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی اجباری تأیید شده است.

  • ۳۲ مورد خودکشی منجر به مرگ ثبت شده است.

  • ۲۵۸ مورد بدون هیچ‌گونه اقدام رسمی یا پیگرد قضایی باقی مانده‌اند.

این آمار بیانگر گستردگی خشونت و ضعف جدی در سازوکارهای پاسخ‌گویی است.

فشار گسترده بر زنان جوان

یکی از نکات برجسته گزارش، تمرکز بالای موارد ثبت‌شده بر زنان ۱۸ تا ۳۴ سال است. بیش از دو سوم موارد مربوط به این گروه سنی بوده که بسیاری از آنان دارای تحصیلات عالی یا در حال ادامه تحصیل بوده‌اند.

گزارش نشان می‌دهد که بازداشت‌های خودسرانه، مجازات‌های علنی و فشارهای روانی، بیشترین تأثیر را بر این گروه گذاشته و امنیت و آینده آنان را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.

برگزاری پنل تخصصی

در ادامه برنامه، پنل تخصصی با عنوان «آپارتاید جنسیتی در افغانستان؛ نقض سیستماتیک، چارچوب‌های حقوقی و مسیرهای پیش‌رو» برگزار شد. سخنرانان در این نشست به بررسی ابعاد حقوقی، اجتماعی و انسانی وضعیت کنونی پرداختند.

در این پنل، تأثیر سیاست‌های محدودکننده بر آزادی‌های مدنی، پیامدهای اجتماعی حذف زنان و ضرورت تقویت مستندسازی و هماهنگی بین‌المللی مورد بحث قرار گرفت.

گستره جغرافیایی و پیامدهای آینده

گزارش نشان می‌دهد که موارد نقض حقوق در ولایت‌های مختلف ثبت شده است. کابل، ننگرهار و قندهار از جمله مناطقی هستند که بیشترین موارد مستند در آن‌ها گزارش شده است. این پراکندگی بیانگر آن است که بحران موجود ابعاد ملی دارد.

کارشناسان حاضر در برنامه تأکید کردند که حذف زنان از آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای به همراه خواهد داشت و بر روند توسعه و ثبات جامعه اثر مستقیم می‌گذارد.

این برنامه با هدف ارائه تحلیل مستند از وضعیت زنان افغانستان و جلب توجه افکار عمومی و نهادهای بین‌المللی برگزار شد. گزارش «از حاشیه‌نشینی تا حذف» تلاشی برای ثبت دقیق واقعیت‌ها و فراهم‌سازی زمینه پاسخ‌گویی در آینده به شمار می‌رود.